«ΕΝΕΚ , Ήμασταν 190. Πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να αλλάξουμε την Ελλάδα.»
«Ήμασταν 190. Πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να αλλάξουμε την Ελλάδα.»
Από το Αρχείο του Πολύδωρου Ιππ. Δάκογλου
Υπάρχουν ημερομηνίες που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι απλώς ένα σημείο στο ημερολόγιο.
Και υπάρχουν ημερομηνίες που για κάποιους γίνονται ολόκληρη ζωή.
Για τον Πολύδωρο Ιππ. Δάκογλου, μία τέτοια ημερομηνία ήταν η:
6η Μαΐου 1979
Εκείνη την ημέρα, όπως ο ίδιος θυμόταν δεκαετίες αργότερα, 190 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Ξενία του Βόλου και έκαναν κάτι που για τους ίδιους δεν ήταν απλώς μια οργανωτική πράξη.
Ήταν υπόσχεση.
Ήταν πίστη.
Ήταν ρίσκο.
Ήταν η πεποίθηση ότι μια μικρή ομάδα ανθρώπων μπορεί να επηρεάσει την πορεία μιας ολόκληρης χώρας.
Στις 7 Μαΐου 2018, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, ο Δάκογλου επέστρεψε σε εκείνη τη στιγμή με τον τίτλο:
«Τότε που ενώσαμε την Πίστη, τη Δύναμη και την Αγνότητά μας»
Και ίσως αυτές οι τρεις λέξεις να λένε περισσότερα από ένα ολόκληρο πολιτικό πρόγραμμα.
Πίστη. Δύναμη. Αγνότητα.
Όχι ως σύνθημα.
Αλλά ως περιγραφή του πώς μια γενιά έβλεπε τότε την πολιτική.
Δεν ξεκίνησαν με θέσεις. Ξεκίνησαν με πίστη.
Σήμερα η πολιτική έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό εικόνα.
Μια ανάρτηση.
Ένα βίντεο.
Ένα σύνθημα.
Ένα trend.
Τότε όμως η πολιτική σήμαινε προσωπική παρουσία.
Σήμαινε ώρες σε αίθουσες.
Σήμαινε έντυπα.
Σημαίες.
Συναντήσεις.
Διαφωνίες.
Μετακινήσεις.
Προσωπικό κόστος.
Και πάνω απ’ όλα:
πίστη ότι αυτό που κάνεις έχει μεγαλύτερη σημασία από εσένα.
Ο Δάκογλου περιγράφει εκείνη τη στιγμή σαν να κατατέθηκαν σε έναν κοινό «λογαριασμό» η πίστη, η δύναμη και η αγνότητα, με όνομα:
Ελπίδα.
Ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με την πολιτική διαδρομή του ΕΝΕΚ, αυτή η εικόνα έχει κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν ξένο:
ανθρώπους που πίστευαν ότι η πολιτική μπορούσε να είναι αποστολή και όχι επάγγελμα.
Πού πήγε η πίστη στην ιδέα;
Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο ερώτημα σήμερα.
Πόσοι άνθρωποι μπαίνουν στην πολιτική επειδή πραγματικά πιστεύουν σε κάτι;
Όχι επειδή θέλουν:
μια θέση,
ένα αξίωμα,
μια υποψηφιότητα,
μια επαγγελματική διαδρομή,
μια πρόσβαση στην εξουσία.
Αλλά επειδή πιστεύουν ότι η κοινωνία πρέπει να αλλάξει;
Αυτό δεν είναι ερώτημα μόνο για έναν πολιτικό χώρο.
Είναι ερώτημα για ολόκληρη τη δημοκρατία.
Τότε υπήρχε οργάνωση. Σήμερα υπάρχει αλγόριθμος.
Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στο 1979 και στο 2026 ίσως δεν είναι ιδεολογική.
Είναι κοινωνική.
Τότε για να δημιουργήσεις πολιτική επιρροή έπρεπε να οργανώσεις ανθρώπους.
Σήμερα μπορείς να οργανώσεις impressions.
Τότε έπρεπε να πείσεις ανθρώπους πρόσωπο με πρόσωπο.
Σήμερα πρέπει να πείσεις έναν αλγόριθμο να δείξει το μήνυμά σου.
Τότε η πολιτική κοινότητα χτιζόταν με παρουσία.
Σήμερα συχνά χτίζεται με followers.
Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα.
Ο follower δεν είναι απαραίτητα συνοδοιπόρος.
Το like δεν είναι στράτευση.
Το share δεν είναι θυσία.
Και η οργή στο διαδίκτυο δεν είναι πάντα πολιτική δράση.
Τι σημαίνει «αγνότητα» στην πολιτική;
Η λέξη ακούγεται σήμερα παλιά.
Ίσως και αφελής.
Όμως πίσω της υπάρχει ένα διαχρονικό ερώτημα:
Μπορεί κάποιος να υπηρετεί μια ιδέα χωρίς να τη μετατρέπει σε προσωπικό όφελος;
Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη ανθρώπους που ξεκίνησαν με ιδέες και κατέληξαν με αξιώματα.
Με ανθρώπους που ξεκίνησαν για να αλλάξουν το σύστημα και τελικά έγιναν μέρος του.
Γι’ αυτό η λέξη «αγνότητα», όσο ρομαντική κι αν ακούγεται, περιγράφει μια απαίτηση:
να μη γίνει η πολιτική μηχανισμός προσωπικής ανέλιξης.
Και η δύναμη;
Η δύναμη δεν είναι μόνο εκλογική.
Ούτε μόνο στρατιωτική.
Ούτε μόνο οικονομική.
Υπάρχει και η δύναμη της αντοχής.
Να συνεχίζεις όταν χάνεις.
Να υπερασπίζεσαι αυτό που πιστεύεις όταν δεν είναι δημοφιλές.
Να δέχεσαι το κόστος της επιλογής σου.
Να αντέχεις την αποτυχία χωρίς να εγκαταλείπεις την ιδέα.
Αυτό ήταν κεντρικό στοιχείο της πολιτικής νοοτροπίας που περιγράφει ο Δάκογλου στο κείμενό του.
Σχεδόν μισό αιώνα μετά
Το ΕΝΕΚ ανήκει πλέον στην ιστορία.
Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής γέρασαν.
Πολλοί έφυγαν.
Η Ελλάδα άλλαξε.
Ο κόσμος άλλαξε.
Οι πολιτικές συγκρούσεις άλλαξαν.
Όμως ένα πράγμα παραμένει ίδιο:
κάθε γενιά πρέπει να αποφασίσει αν θα ζήσει απλώς μέσα στην εποχή της ή αν θα προσπαθήσει να τη διαμορφώσει.
Αυτό ίσως είναι το πιο διαχρονικό στοιχείο του κειμένου.
Όχι η οργάνωση.
Όχι η συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία.
Αλλά η πεποίθηση ότι:
η ιστορία δεν γράφεται μόνο από κυβερνήσεις.
Γράφεται και από ανθρώπους που πιστεύουν αρκετά δυνατά σε κάτι ώστε να αφιερώσουν ένα κομμάτι της ζωής τους σε αυτό.
«Ήμασταν 190»
Ο αριθμός έχει κάτι συμβολικό.
Δεν ήταν εκατοντάδες χιλιάδες.
Δεν ήταν πλειοψηφία.
Ήταν 190 άνθρωποι.
Κι όμως για όσους βρίσκονταν εκεί, εκείνη η ημέρα έμεινε χαραγμένη για δεκαετίες.
Αυτό μας θυμίζει κάτι που η σημερινή πολιτική κουλτούρα ξεχνά εύκολα:
κάθε μεγάλη συλλογική προσπάθεια ξεκινά κάποτε από μια μικρή ομάδα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι τι συμβαίνει μετά.
Αν η ιδέα μένει καθαρή.
Αν οι άνθρωποι αντέχουν.
Αν η οργάνωση γίνεται κοινωνική προσφορά ή μηχανισμός εξουσίας.
Αν η πίστη γίνεται δημιουργία ή φανατισμός.
Αν η δύναμη γίνεται αντοχή ή επιβολή.
Αν η αγνότητα επιβιώνει όταν εμφανιστεί η εξουσία.
Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα του αρχείου
Η αξία ενός ιστορικού κειμένου δεν βρίσκεται στο να μας λέει τι πρέπει να πιστεύουμε σήμερα.
Βρίσκεται στο ότι μας αναγκάζει να σκεφτούμε.
Να συγκρίνουμε.
Να θυμηθούμε.
Να κρίνουμε.
Και τελικά να αναρωτηθούμε:
Αν σήμερα 190 νέοι Έλληνες αποφάσιζαν να αφιερώσουν χρόνια από τη ζωή τους σε μια ιδέα, ποια θα ήταν αυτή;
Το δημογραφικό;
Η παιδεία;
Η εθνική ανεξαρτησία;
Η παραγωγική ανασυγκρότηση;
Η κοινωνική δικαιοσύνη;
Η τεχνολογία;
Η προστασία της ελληνικής ταυτότητας;
Ή μήπως έχουμε πλέον πάψει να πιστεύουμε ότι μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε κάτι;
Η πιο δύσκολη ερώτηση
Το 1979 κάποιοι πίστεψαν ότι μπορούσαν να αλλάξουν την Ελλάδα.
Το 2026 το πιο ανησυχητικό δεν είναι αν εκείνοι είχαν δίκιο ή άδικο.
Το πιο ανησυχητικό θα ήταν να έχουμε πάψει να πιστεύουμε ότι η Ελλάδα μπορεί να αλλάξει καθόλου.
Γιατί καμία κοινωνία δεν προχωρά μόνο με διαχείριση.
Χρειάζεται ανθρώπους που πιστεύουν.
Ανθρώπους που δημιουργούν.
Ανθρώπους που αντέχουν.
Και ανθρώπους που είναι έτοιμοι να βάλουν κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους πάνω από το προσωπικό συμφέρον.
Ίσως αυτό ήταν τελικά το συναίσθημα εκείνης της ημέρας.
Όχι ότι 190 άνθρωποι είχαν όλες τις απαντήσεις.
Αλλά ότι 190 άνθρωποι πίστευαν πως είχαν υποχρέωση να προσπαθήσουν.
Και σχεδόν μισό αιώνα μετά, αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση που μας αφήνει το αρχείο του Πολύδωρου Δάκογλου:
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου